Chama ni nini? Jinsi VICOBA na vikundi vya akiba vinavyofanya kazi
Mwongozo wazi kuhusu Chama, VICOBA na vikundi vya akiba Afrika Mashariki — jinsi michango, mzunguko na mikopo ya ndani inavyofanya kazi, na jinsi ya kuendesha bila kupoteza daftari.
6 dakikaRead in English
Chama ni kikundi cha watu wanaoweka akiba pamoja na kusaidiana kifedha. Tanzania huitwa Chama au VICOBA; kwa upana zaidi mfumo huu hujulikana kama mzunguko wa akiba (ROSCA) au 'mchezo wa kukopeshana'. SACCO ni mfano mkubwa zaidi na rasmi. Wazo ni la zamani na linafanya kazi: watu hukusanya pesa ili kila mwanachama apate zaidi ya angeweza peke yake.
Jinsi Chama kinavyofanya kazi
- Michango — kila mwanachama hulipa kiasi kilichokubaliwa kwa ratiba (kila wiki au kila mwezi).
- Mzunguko — kila mzunguko, pesa zilizokusanywa hupewa mwanachama mmoja, zikipokezana hadi kila mmoja apate.
- Mikopo ya ndani — kikundi hukopesha pesa zake kwa wanachama kwa riba iliyokubaliwa, na riba hukuza mfuko.
- Nafasi — kwa kawaida Mwenyekiti, Mweka Hazina anayeshika pesa na kumbukumbu, na wanachama.
Kwa nini Chama hufanikiwa — na kwa nini hushindwa
Chama hufanikiwa kwa sababu hubadilisha uaminifu wa kijamii kuwa nidhamu ya kifedha: unaweka akiba kwa sababu marafiki zako wanakutegemea, na unapata fungu kubwa ambalo usingeweza kulikusanya peke yako.
Hushindwa kwa sababu moja karibu kila mara: kumbukumbu mbovu. Daftari linapotea. Watu wawili wanakumbuka malipo tofauti. Hakuna anayejua nani zamu yake, au nani bado anadaiwa mkopo. Pesa hazikuwa tatizo — kumbukumbu ndizo zilikuwa tatizo.
Huu ndiyo mwanya ambao app nyingi za fedha huupuuza. Mtu na Pesa huona vikundi vya akiba kama kipengele cha msingi — michango, malipo, mpangilio wa mzunguko na mikopo ya ndani vyote hufuatiliwa, kwa faragha kulingana na nafasi: wanachama huona mikopo yao tu, huku Mweka Hazina akiona picha nzima.
Jinsi ya kuendesha Chama vizuri
- 1Kubalianeni sheria kwa maandishi — kiasi cha mchango, ratiba, mpangilio wa mzunguko, riba ya mkopo na adhabu za kuchelewa.
- 2Gaweni nafasi wazi, hasa Mweka Hazina anayeshika kumbukumbu.
- 3Rekodini kila mchango, malipo na mkopo siku unapotokea — kwa tarehe na jina.
- 4Fanyeni kumbukumbu zionekane kwa wanachama ili uaminifu ujengwe kwa uwazi, si kumbukumbu za kichwa.
- 5Pitieni jumla ya kikundi na mikopo iliyopo kila mzunguko.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Tofauti kati ya Chama, VICOBA na SACCO ni ipi?
Chama ni kikundi kisicho rasmi cha watu wanaokusanya pesa. VICOBA (Benki ya Jamii ya Kijiji) ni mfumo uliopangwa wa vikundi vya akiba unaojulikana sana Tanzania. SACCO (Chama cha Akiba na Mikopo) ni ushirika mkubwa zaidi uliosajiliwa rasmi. Vyote vina wazo moja la msingi — wanachama huweka akiba pamoja na kukopa kutoka kwenye mfuko — lakini hutofautiana kwa ukubwa na urasmi.
Mzunguko wa malipo unafanyaje kazi?
Wanachama huchanga kiasi maalum kila mzunguko, na mfuko wote hupewa mwanachama mmoja mzunguko huo. Zamu huzunguka hadi kila mwanachama apate malipo mara moja, kisha mzunguko unaweza kuanza tena.
Je, app inaweza kusaidia kuendesha Chama?
Ndiyo. Sehemu ngumu zaidi ya Chama ni kumbukumbu, na hilo ndilo programu hurekebisha. Mtu na Pesa inakuruhusu kuunda kikundi, kurekodi michango na malipo, kuweka mpangilio wa mzunguko, kutoa mikopo ya ndani yenye riba, na kuweka kumbukumbu zinazoweza kuthibitishwa.
Geuza haya kuwa mfumo wa kila siku.
Mtu na Pesa hukuwezesha kufuatilia bajeti, akiba, madeni, thamani halisi na Chama chako — vyote kwenye app moja.